Haydovchilik imtihon markazi xodimlari mehnat faoliyatida asab-ruhiy yuklanishni baholash va kamaytirishga kompleks yondashuv

Аннотация

Haydovchilik imtihon markazi xodimlari yuqori mas’uliyatli kognitiv-emotsional mehnatni qat’iy vaqt bosimi, mijozlar bilan jadal muloqot va doimiy normativ nazorat sharoitida bajaradi. O‘zbekistonda milliy haydovchilik guvohnomasini rasmiylashtirish jarayonini raqamlashtirish va soddalashtirishdan so‘ng ushbu markazlarning xizmat ko‘rsatish hajmi va xodimlardagi yuklama sezilarli darajada oshdi, bu surunkali kasbiy stress va kasbiy kuyish xavfini kuchaytiradi. Mazkur maqolada uch darajali kompleks baholash modeli taklif etiladi: u tasdiqlangan psixometrik metodikalarni (MBI-GS, PSS-10), ob’yektiv fiziologik biomarkerlarni (yurak urish tezligi o‘zgaruvchanligi, so‘lakdagi kortizol) va kognitiv-xulqiy ko‘rsatkichlarni birlashtiradi. Klassik kasbiy stress nazariyalari (Karasek; Siegrist; Demerouti va b.) hamda transport sohasi xodimlari salomatligiga oid mavjud tadqiqotlarga tayanib, taklif etilayotgan model stress omillarini tashkiliy, shaxslararo va shaxsiy guruhlarga ajratib, har biri uchun ilmiy asoslangan kamaytirish strategiyalarini belgilaydi. Taklif etilgan yondashuv xodimlar farovonligini monitoring qilish uchun metodik asos bo‘lib, inson omilini boshqarish orqali yo‘l harakati xavfsizligini oshirishga xizmat qiladi.