Metro bekati tonnel qoplamasini hisoblashning sonli usuli
DOI:
https://doi.org/10.56143/2181-2438-2026-3-272-277Ключевые слова:
tunnel qoplamasi, metro stansiyasi, chekli elementlar usuli, kuchlanish–deformatsiya tahliliАннотация
Ushbu maqolada turli xil grunt turlarida joylashgan metro tonnel qoplamalarining deformatsiyalanish xususiyatlarini tahlil qilishning amaliy usuli keltirilgan. Usul chekli elementlar yondashuviga asoslangan bo‘lib, tonnel inshooti va uning atrofidagi grunt o‘rtasidagi o‘zaro ta’sirni o‘rganish uchun ikki o‘lchovli elastiklik modelidan foydalanadi. Tizimdagi kuchlanish va deformatsiyalarni aniq simulyatsiya qilish maqsadida sterjen va izoparametrik chekli elementlarning kombinatsiyasi qo‘llanilgan. Hisoblash jarayoni TurboPascal dasturlari bilan integratsiyalashgan Excel asosidagi dasturiy ta’minot yordamida avtomatlashtirilgan. Taklif etilayotgan model tonnel qoplamasining statik yuklar, jumladan grunt bosimi va konstruksiyaning xususiy og‘irligi ta’sirida ish faoliyatini batafsil baholash imkonini beradi. Analitik natijalar bilan taqqoslash usulning ishonchliligini va uni shahar metrosi tonnellari konstruksiyalarini loyihalash hamda xavfsizlik darajasini aniqlashdagi qo‘llanilish imkoniyatini tasdiqlaydi.