Yer usti metropoliten estakada tayanchlarining geometrik va fizik nolinearlik sharoitidagi dinamik hamda seysmik ishlash ko‘rsatkichlarini baholash
DOI:
https://doi.org/10.56143/Ключевые слова:
nolinear dinamika, metropoliten estakadasi, seysmik tahlil, energiya dissipatsiyasi (so‘nishi), FRP kompozit armatura, chekli elementlar usuli, yo‘l o‘tkazgich tayanchi, kuchlanish–deformatsiya holati, yuk ko‘tarish qobiliyati, yonlama siljishlar, fazoviy bikrlik, deformatsiyalanish qobiliyati, armaturalash sxemalari, po‘lat armatura, kompozit armatura, beton sinfi, LIRA-SAPR hisoblash majmuasi.Аннотация
Ushbu maqolada yer usti metropoliten estakada tayanchlarining geometrik va material nolinearlik sharoitidagi nolinear dinamik hamda seysmik baholashi taqdim etilgan. Updated Lagrangian formulatsiyasiga asoslangan uch o‘lchamli chekli elementlar modeli ishlab chiqildi[3]. EN 1998-1 talablariga muvofiq spektral va time-history (vaqt bo‘yicha) seysmik yuklanishlar ostida po‘lat (A500) va bazalt (FRP) armatura variantlari baholandi. Modal ko‘rsatkichlar, kritik yuk koeffitsienti, geometrik qattiqlik ulushi, energiya dissipatsiyasi nisbatlari hamda post-kritik (post-buckling) xatti-harakat miqdoriy tahlil qilindi[2]. Natijalar geometrik qattiqlik umumiy konstruktiv javobning taxminan 11 foizini tashkil etishini ko‘rsatdi. Po‘lat armatura bazalt armaturaga (20%) nisbatan yuqoriroq energiya yutish qobiliyatini (30%) va post-kritik bosqichda yaxshiroq duktil xatti-harakatni namoyon etdi, bazalt armatura esa mo‘rt buzilish xususiyatlari bilan tavsiflandi. Taklif etilgan energiyaga asoslangan samaradorlik mezonlari seysmik hududlarda metropoliten estakada tayanch tizimlarini optimallashtirish uchun ilmiy asoslangan konseptual yondashuvni ta’minlaydi[1].
