Yuk avtomobillarida telematikani qo‘llash orqali ulardan foydalanish samaradorligini oshirish

Dildora Abdurazakova; Shavkat Xakimov; Dostonbek Odilov

doi:10.56143/2181-2438-2025-4-209-215

Mualliflar

Dildora Abdurazakova Toshkent davlat transport universiteti ##default.groups.name.author## https://orcid.org/0009-0000-7774-2318
Shavkat Xakimov Toshkent davlat transport universiteti ##default.groups.name.author## https://orcid.org/0000-0002-8064-9971
Dostonbek Odilov Toshkent davlat transport universiteti ##default.groups.name.author## https://orcid.org/0009-0005-7662-325X

##semicolon##

https://doi.org/10.56143/2181-2438-2025-4-209-215

##semicolon##

intellektual transport tizimlari (its), yoqilg‘i darajasi sensori (dut), kapasitiv sensor, fms/telematika, yoqilg‘i sarfi tahlili, Qo‘qon–Farg‘ona yo‘nalishi

Abstrak

Ushbu ilmiy maqolada Farg‘ona vodiysining muhim magistral yo‘nalishi — Qo‘qon–Farg‘ona oraliqlarida yuk avtomobillari ekspluatatsiyasi samaradorligini oshirish maqsadida Intellektual Transport Tizimlari (ITS) doirasidagi Yoqilg‘i Darajasi Sensorlarini (DUT) qo‘llashning amaliy-analitik yondashuvi tadqiq etilgan. Maqolada transport xarajatlarining 40−60% ini tashkil etuvchi yoqilg‘i sarfini an’anaviy usullar (yuqori xatolik ±10−20%) bilan ishonchsiz monitoring qilish muammosi ko‘tarilgan. Tadqiqotning asosiy metodologiyasi DUT-E Kapasitiv sensorlarini (aniqlik ≤1% ) GPS/GLONASS trekkeri orqali birlashtirishga va olingan ma’lumotlarni Bulutli FMS/Telematika Dasturi orqali tahlil qilishga asoslangan. Amaliy sinovlar "AVTOGIGANT DANGARA" MChJ korxonasi misolida o‘tkazilgan. Natijalar DUT tizimini joriy etish orqali yo‘l sarfining 6.43% gacha qisqarganini (haydovchi intizomini oshirish hisobiga) va turish sarfining 33.33% ga kamayganini ko‘rsatdi. Shuningdek, tizim orqali drenaj (o‘g‘rilik) holatlari 100% nazoratga olinib, oldi olingan. Hisob-kitoblar, masalan, ISUZU avtobusiga qo‘yilgan DUT qurilmasi ≈7 oyda o‘zini oqlashini ko‘rsatgan. Xulosa DUT/ITS tizimining logistika korxonalari uchun katta iqtisodiy samara keltirishini ilmiy jihatdan asoslaydi.